Maar gelovigen lieten het er niet bij zitten. Onder leiding van de Belgische christen-democraat Luc van den Brande stuurden ze het rapport terug en staken ze zo een stokje voor een gepland debat. De Europese Christelijke Politieke Beweging wil nu zelfs dat het rapport voorgoed verdwijnt (ze nemen het woord ‘brandstapel’ nog net niet in de mond).
Creationisme is hot
Creationisme is blijkbaar een gevoelig onderwerp. De stroming die stelt dat we Genesis letterlijk moeten opvatten is wijdverbreid in de Verenigde Staten (39% van de Amerikanen gelooft in creationisme, 18% in evolutie. Bron: Gallup), maar ze heeft nu dus ook voet aan de grond gekregen in Europa. Zo kunnen docenten in Duitsland creationistische literatuur aanschaffen met financiële steun van de staat en subsidieerde de regering Blair creationistische onderwijsinstellingen in Groot-Brittannië. En Nederland? In 2005 brak minister Van der Hoeven al een lans voor Intelligent Design (een minder expliciet christelijk broertje van creationisme, maar daardoor des te gevaarlijker). Maar christenen hebben in de tussentijd niet stilgezeten. In Trouw stond onlangs een artikel waarin gepraat werd over het openen van een heus scheppingsmuseum, dat ons leert dat de aarde 6000 jaar oud is en dino’s en mensen zij aan zij leefden. Zorgwekkender nog zijn de vele lezingen die door het hele land georganiseerd worden en het lesmateriaal dat op verschillende sites wordt aangeboden (o.a. www.scheppingofevolutie.nl, www.creabel.org, www.creaton.nl).
Creationisme is dus booming business, maar wanneer je de aangeboden literatuur er eens op naslaat, lees je telkens weer dezelfde nonsens. Het zijn ‘argumenten’ die al talloze keren zijn weerlegd. Zijn creationisten zo dom of willen ze gewoon niet luisteren? (Wat me doet denken aan een sketch van Bill Hicks, waarin hij stelt dat het opvallend is dat mensen die niet in evolutie geloven er zelf vaak niet zo geëvolueerd uitzien: bekijk).
De twee grootste misvattingen? Ik zet ze nog maar eens onder elkaar:
• De evolutietheorie is ‘slechts’ een theorie
Een middelbare school in Atlanta (VS) heeft de biologieboeken van waarschuwingsstickers voorzien: ‘Evolutie is een theorie, geen feit.’ Mensen die dit beweren, snappen de wetenschappelijke betekenis van het woord ‘theorie’ niet. ‘Een theorie is een wetenschappelijk model of uitspraak over waarnemingen in de empirie (werkelijkheid). Het doel van een theorie is daarbij de onderlinge samenhang van de waarnemingen te kunnen beschrijven en te verklaren.’ (bron: Wikipedia.org) Een theorie geeft een dus de best mogelijke verklaring voor fenomenen uit de werkelijkheid. De evolutietheorie is nu de beste theorie die het ontstaan van de soorten beschrijft. Althans, tot nu toe. En voor mensen die nu beginnen te mekkeren dat je evolutie niet kunt waarnemen, en dat ze dus niet wetenschappelijk is, het volgende: er is wel degelijk evolutie waargenomen, zowel direct (link) als indirect. Evolutie maakt voorspellingen over de fossielenvondsten, over vergelijkende anatomie, over de genetica, geografische verspreiding van soorten et cetera. En deze ‘waarnemingen’ zijn keer op keer geverifieerd (bron: Talkorigins.org).
• Het leven op aarde kan niet door toeval zijn ontstaan
Helemaal mee eens! Maar de evolutietheorie beweert dit ook helemaal niet. De ronkende motor achter evolutie is natuurlijke selectie, en niet toeval. Natuurlijke selectie is een cumulatief proces, dat het grote toeval in kleine stukjes breekt. Toeval speelt alleen een rol bij de genetische mutatie en seksuele recombinatie. Deze hebben gevolgen voor het organisme in kwestie, waarop de natuurlijke selectie vervolgens selecteert. Complexiteit wordt zo dus stapje voor stapje opgebouwd, in plaats van dat ze in één keer door toeval ontstaat.
Wetenschap
Er zijn natuurlijk nog veel meer misverstanden – hoe vaak moet ik in gesprekken niet uitleggen dat we niet afstammen van apen, maar alleen dezelfde voorouder hebben – maar het is niet aan mij om deze uit de weg te ruimen. Dat is al veel beter en uitgebreider gedaan, bijvoorbeeld op www.talkorigins.org. Ik ben geen wetenschapper. Ik vind het vooral leuk om me druk te maken over creationisten.
Maar stel je nou voor dat evolutie niet de juiste verklaring blijkt te zijn voor het ontstaan van de soorten...wat dan? Heel simpel: dan moet er gezocht worden naar een nieuwe wetenschappelijke theorie. God is in elk geval geen logisch alternatief (iets wat gelovigen vaak wel denken: als evolutie niet klopt, moet creationisme wel waar zijn. Maar het één volgt helemaal niet uit het ander). Creationisme is geen wetenschappelijke theorie – het kan niet getest kan worden en postuleert simpelweg datgene wat verklaard moet worden – en hoort niet thuis op onze scholen. Of anders gezegd: een theorie die je leert dat de wetenschappelijke methode niet deugt (met alle gevolgen van dien) en dat je blind moet vertrouwen op een of ander sprookjesboek van duizenden jaren oud, is de doodsteek voor kritische reflectie.
Dat creationisme een directe bedreiging vormt voor de mensenrechten gaat misschien wat te ver. Maar feit is wel dat mensen die letterlijk in de schepping geloven – of dat nu christenen, joden of moslims zijn – in de praktijk vaak wel de grootste vijanden van het vrije denken zijn, en daardoor levensgevaarlijk.
Reacties
Plaats Reactie